Đồng nghiệp vay tiền không trả. Làm sao đòi lại tiền ở Hàn Quốc?

Bạn có thể đòi ngay cả khi không có giấy tờ ký kết. Theo pháp luật Hàn Quốc, hợp đồng vay hình thành khi một người đồng ý giao tiền và bên kia chấp thuận hoàn lại đúng số tiền đó, nên lịch sử chuyển khoản và tin nhắn mà người vay thừa nhận món nợ thường là đủ. Bước đầu tiên là yêu cầu trả nợ bằng văn bản, kèm một thời hạn rõ ràng. Nếu không được, lệnh thanh toán của tòa án thường là con đường chính thức đơn giản nhất. Nếu người vay sắp rời Hàn Quốc, hãy hành động nhanh hơn: biện pháp kê biên tạm thời (가압류) có thể phong tỏa tiền của họ trước khi tiền ra nước ngoài.

Cho bạn bè vay mà không có hợp đồng thì có ràng buộc không?

Có. Bộ luật Dân sự không đòi hỏi hợp đồng vay phải lập thành văn bản. Bạn cần chứng minh hai điều: tiền đã đi từ bạn sang người vay, và đó là khoản cho vay chứ không phải tiền cho tặng hay tiền trả cho một thứ gì đó.

• Chuyển khoản ngân hàng chứng minh điều thứ nhất. Tiền mặt khó hơn nhiều; nếu bạn đưa tiền mặt, hãy ghi chép từ bây giờ: lúc nào, ở đâu, bao nhiêu và ai chứng kiến.
• Tin nhắn chứng minh điều thứ hai. "Lĩnh lương xong mình trả", "xin lỗi, chắc chắn tháng sau", hay một tin nhắn thoại xin khất thêm thời gian đều coi số tiền là món nợ.
• Giấy vay tiền (차용증) là bằng chứng mạnh nhất. Nếu hai người vẫn còn giữ quan hệ tốt, hãy đề nghị viết ngay bây giờ, dù là viết bổ sung sau: số tiền, ngày giao tiền, ngày trả, tên hai bên kèm mã số trên thẻ người nước ngoài hoặc hộ chiếu, và chữ ký của cả hai. Giấy viết bằng ngôn ngữ chung của hai người vẫn có giá trị, nhưng tòa ở Hàn Quốc sẽ cần bản dịch tiếng Hàn.

Khi nào người vay phải trả?

Nếu hai bên đã thỏa thuận ngày trả, người vay bị coi là chậm trả từ ngày đó. Nếu chưa từng thỏa thuận, trước hết bạn phải đòi và cho một khoảng thời gian hợp lý. Chậm trả thì phải chịu hậu quả: với khoản nợ tiền, người cho vay có thể đòi tiền bồi thường do chậm trả theo mức luật định 5% một năm mà không cần chứng minh thiệt hại thực tế, hoặc theo mức cao hơn đã thỏa thuận nếu mức đó hợp pháp.

Quyền đòi nợ không tồn tại mãi. Quyền đòi một khoản vay thông thường sẽ mất hiệu lực nếu không được thực hiện trong 10 năm. Nếu người vay thừa nhận món nợ, ví dụ bằng cách trả một phần hoặc nhắn tin công nhận, thời hiệu đang chạy bị gián đoạn và bắt đầu tính lại.

Tôi yêu cầu trả nợ chính thức như thế nào?

Hãy gửi yêu cầu theo cách mà sau này bạn chứng minh được. Nhiều người dùng thư chứng nhận nội dung (내용증명), một dịch vụ của bưu điện lưu giữ bản sao và ghi nhận bạn đã gửi gì, vào lúc nào. Ghi rõ số tiền, ngày của từng lần cho vay, hạn chót phải trả và số tài khoản để chuyển trả. Thư này không buộc ai phải trả, nhưng nó xác định ngày bạn đòi và thường khiến bên kia phải hồi âm.

Một cái bẫy: chỉ riêng yêu cầu bằng văn bản thì chỉ tạm thời ngăn thời hiệu kết thúc. Phải có đơn khởi kiện ra tòa hoặc biện pháp kê biên trong vòng 6 tháng thì hiệu lực đó mới được giữ. Điều này chủ yếu quan trọng với những khoản nợ cũ, nhưng hãy kiểm tra lại các mốc ngày.

Thủ tục tòa án nào phù hợp với trường hợp của tôi?

Con đường	Khi nào phù hợp
Lệnh thanh toán (지급명령)	Món nợ rõ ràng và người vay khó có khả năng phản đối. Tòa quyết định trên hồ sơ, không mở phiên trừ khi người vay phản đối.
Vụ kiện giá trị nhỏ (소액사건)	Số tiền nhỏ hơn. Một vụ kiện rút gọn với phiên xét xử ngắn.
Vụ kiện thông thường	Số tiền lớn hơn, hoặc người vay nói đó là tiền cho tặng hay đã trả rồi.

Lệnh thanh toán thuộc Bộ luật Tố tụng Dân sự (민사소송법), còn vụ kiện giá trị nhỏ thuộc Luật Xét xử Vụ việc Giá trị nhỏ (소액사건심판법). Mức trần cho vụ kiện giá trị nhỏ do quy tắc của tòa án ấn định, nên xem mức đang áp dụng trước khi khởi kiện. Nếu người vay phản đối lệnh thanh toán, vụ việc chuyển thành vụ kiện thông thường. Khi có quyết định chung thẩm, bạn có quyền yêu cầu thi hành án đối với tài khoản ngân hàng, tiền lương hoặc tiền đặt cọc thuê nhà của người vay.

Người vay sắp rời Hàn Quốc. Tôi có thể làm gì?

Người nước ngoài gặp tình huống này nhiều hơn ai hết, vì người vay có visa thời hạn sẽ về nước khi hết hợp đồng. Một khoản nợ cá nhân không nằm trong những căn cứ luật xuất nhập cảnh dùng để ngăn một người nước ngoài ra khỏi Hàn Quốc, nên bạn không thể giữ người vay ở lại. Điều bạn có thể làm là nắm lấy tiền của họ khi tiền vẫn còn ở đây.

Kê biên tạm thời phong tỏa tài sản người vay trước khi bạn có bản án. Đối tượng thường gặp là tài khoản ngân hàng ở Hàn Quốc, tiền đặt cọc thuê nhà mà chủ nhà sẽ hoàn lại khi hết hợp đồng, và khoản lương chưa trả hay khoản trợ cấp thôi việc còn nợ. Tòa án phải được thuyết phục, qua việc trình bày chứng cứ nhanh gọn, rằng bạn có quyền đòi và nếu không kê biên thì bản án sau này sẽ không thể hoặc rất khó thi hành. Người vay sắp mang hết tiền tiết kiệm ra đi là ví dụ điển hình. Những điểm cần biết:

• Tòa được phép ra quyết định chỉ dựa trên hồ sơ, không cần mở phiên.
• Bạn có thể bị yêu cầu nộp tiền bảo đảm (담보) phòng khi việc kê biên gây thiệt hại cho người vay.
• Sau khi có lệnh, phải thi hành trong vòng 2 tuần tính từ lúc bạn nhận được thông báo.
• Theo nguyên tắc, một nửa tiền lương và một nửa trợ cấp thôi việc của một người không bị kê biên, trong giới hạn do nghị định quy định, và một phần nhỏ được bảo vệ của tiền đặt cọc thuê nhà cũng được miễn.
• Người vay có thể gỡ bỏ kê biên bằng cách nộp số tiền ghi trong lệnh.

Sau khi kê biên, bạn vẫn cần có bản án hoặc lệnh thanh toán đối với chính món nợ. Nếu bạn chần chừ, người vay có thể đề nghị tòa ấn định cho bạn một hạn chót để khởi kiện.

Tôi có thể tố cáo hình sự thay vì kiện không?

Chỉ khi người vay đã lừa dối bạn vào lúc vay, ví dụ bịa ra lý do hoặc ngay từ đầu không hề có ý định trả. Đó có thể là tội lừa đảo theo Bộ luật Hình sự. Việc đơn thuần không trả nợ là chuyện dân sự, và cảnh sát thường sẽ hướng bạn sang tòa án. Tố cáo chỉ nhằm gây sức ép thường không đi đến đâu và có thể làm bạn bè, đồng nghiệp chung xa lánh bạn.

Bước tiếp theo

Hãy gom lịch sử chuyển khoản, tin nhắn và mọi giấy tờ vào một chỗ, rồi viết lại diễn biến khoản vay bằng tiếng mẹ đẻ khi bạn còn nhớ rõ chi tiết. Nếu người vay đã có ngày xuất cảnh, đừng chờ xem thư đòi nợ có tác dụng hay không, vì hồ sơ xin kê biên cần thời gian chuẩn bị. Tư vấn có tính phí; khi bạn liên hệ, nhân viên sẽ gọi lại cho bạn và giải thích về chi phí.

법무법인 대한중앙
1533-7377

Căn cứ pháp lý

Bộ luật Dân sự (민법) Điều 598 (hợp đồng vay hình thành do thỏa thuận), Điều 603 khoản 2 (khi không có ngày trả, người cho vay đòi trả và cho một khoảng thời gian hợp lý), Điều 379 và Điều 397 (chậm trả tiền: mức luật định 5% một năm, không cần chứng minh thiệt hại), Điều 162 khoản 1 (thời hiệu 10 năm), Điều 168 và Điều 174 (gián đoạn do thừa nhận; yêu cầu phải được tiếp nối trong vòng 6 tháng). Luật Thi hành án Dân sự (민사집행법) Điều 276 và Điều 277 (mục đích và sự cần thiết của kê biên tạm thời), Điều 279 (đơn yêu cầu và trình bày chứng cứ), Điều 280 (tiền bảo đảm), Điều 282 (nộp tiền để gỡ kê biên), Điều 287 (lệnh khởi kiện vụ chính), Điều 292 khoản 2 (thi hành trong vòng 2 tuần), Điều 246 khoản 1 điểm 4 đến 6 (tiền lương, trợ cấp thôi việc và một phần tiền đặt cọc thuê nhà được bảo vệ). Luật Quản lý Xuất nhập cảnh (출입국관리법) Điều 29 khoản 1 cùng Điều 4 (căn cứ chặn người nước ngoài xuất cảnh). Bộ luật Hình sự (형법) Điều 347 (tội lừa đảo). Nêu tên, không kèm điều khoản: 민사소송법 (lệnh thanh toán), 소액사건심판법.

Đây là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Mỗi trường hợp đều khác nhau.